Araç belge takvimi — sigorta, kasko, muayene ve MTV bir arada

Aracın bakımı bir takvim işiyse, belgeleri ayrı bir takvimdir. Çoğu sürücünün gözden kaçırdığı yer burasıdır. Yağ değişimini kilometre hatırlatır; sigortayı hatırlatan bir kilometre yok. Üstelik dört ayrı kalemin dördü de farklı tarihlerde biter: trafik sigortası bir gün, kasko başka gün, muayene yıla göre, MTV taksitleri sabit aylarda.

Sonuç tanıdık: bir sabah “poliçe dün bitmiş” ya da “muayene geçen ay doluymuş” cümlesi.

Bu yazı dört kalemi tek takvimde toplamanın yöntemi. Tutarlar, periyotlar ve cezalar dönem dönem değişir; kesin bilgi her zaman poliçenin, ruhsatın ve resmi kaynağın kendisindedir. Buradaki mesele tutarı bilmek değil, tarihi kaçırmamak.

Dört kalem, dört farklı mantık

Bu tablonun en kritik satırı trafik sigortası. Diğer üçünde bedel para; trafik sigortasında bedelin tavanı yok. Poliçesiz bir aracın karıştığı kazada karşı tarafa verilen zararı ödeyecek olan sensin ve o rakamı senin bütçen belirlemiyor.

Kasko ile trafik sigortasının tarihleri neden ayrı düşer? Çoğu zaman ikisi farklı zamanlarda, farklı şirketlerden alınmıştır. Bir kez ayrı düştükten sonra kendiliğinden hizalanmaz — her yenilemede aynı fark taşınır. Hizalamak istersen bir yenilemeyi kısa süreli yaptırıp tarihi öne çekmek gerekir; bu ek maliyet doğurur, dolayısıyla çoğu sürücü için doğru çözüm hizalamak değil, ikisini de aynı kayıtta tutup ayrı hatırlatma kurmaktır.

Hatırlatma bir tane değil, üç tane

Tek hatırlatma kurmak yaygın hata. “Bitiş gününde haber ver” diyen kişi, haberi işe yaramayacak kadar geç alır. Üç aralık kullan — her birinin ayrı bir işi var:

• 30 gün önce — teklif toplama. Sigortada teklif karşılaştırmak zaman ister. Bir ay, birkaç şirketten fiyat almaya ve teminatları yan yana koymaya yeter.
• 15 gün önce — randevu ve ödeme. Muayene istasyonunda randevu bulmak, MTV taksiti için nakit ayırmak bu aralıkta yapılır.
• 3 gün önce — kapanış. Bu son uyarı, “hallederim” deyip unutulan işi yakalar.

Bir aracın tek başına takibi telefon takvimiyle mümkün. İki araca çıkınca kalem sayısı sekize, üç araca çıkınca on ikiye gider. Bu on iki tarihin hiçbiri diğerine benzemez. Filo tutan esnafta elle takip pratikte imkânsızdır; operasyon tarafını filo bakım takibi yazısında anlattım.

Kayıt seti — ne yazılırsa iş görür

Tarihi bilmek yetmez; yenileme günü elinin altında ne olacağı da önemli. Araç başına minimum kayıt:

• Trafik sigortası: poliçe no · şirket · bitiş tarihi · yıllık prim
• Kasko: poliçe no · şirket · bitiş tarihi · muafiyet tutarı · yıllık prim
• Muayene: son geçerlilik tarihi · istasyon · son muayenede çıkan kusur notu
• MTV: taksit ayları · yıllık tutar
• Belgelerin fotoğrafı: poliçe, muayene belgesi, ruhsat

Primleri yazmanın sebebi şu: bir sonraki yıl teklif alırken karşılaştıracağın rakam elinde olur. “Geçen sene ne ödemiştim” sorusunun cevabı yoksa, gelen zammı fark etmezsin.

Belge fotoğrafında üç şey aynı karede görünsün: plaka, belge numarası ve bitiş tarihi. Yalnız bitiş tarihinin fotoğrafı, üç araçlı bir kayıtta hangi araca ait olduğunu söylemez.

Muayenede çıkan kusur notunu yazmak da işe yarar: bir sonraki muayeneye giderken aynı kalemi önceden kontrol edersin. Muayene öncesi evde yapılacak on dakikalık kontrolü araç muayenesine hazırlık yazısında adım adım verdim.

Odovo tam bunun için: her aracın altında sigorta ve muayene yenileme tarihleri bakım kayıtlarıyla aynı yerde durur, belge fotoğrafları eklenir, hatırlatma önceden gelir. Bakımı zaten tarihe veya kilometreye göre — hangisi önce gelirse hatırlattığı için, belge tarihleri de aynı ekrana düşer: aracın “yaklaşan işleri” tek listede görünür. İlk araç ücretsiz.

Yenileme dönemi = pazarlık dönemi

Poliçe bitişini son gün öğrenen kişi, önüne gelen teklifi kabul eder. Bir ay önce bilen kişi teklif karşılaştırır. Aynı teminatta şirketler arasında ciddi fark çıkabilir; bu, hiç iş yapmadan elde edilen bir tasarruftur.

Teklif karşılaştırırken sadece prime bakmak yanıltıcı olur. Yan yana koyulacak üç şey var: prim, muafiyet tutarı (hasarda cebinden çıkacak kısım) ve ek teminatlar (ikame araç, yol yardım, mini onarım). Ucuz görünen poliçenin muafiyeti yüksekse, tek hasarda aradaki farkı fazlasıyla ödersin.

Aynı mantığın bakım tarafındaki karşılığını araç bakım maliyetini düşürme yazısında anlattım.

Bir de az bilinen kalem var: hasarsızlık kademesi. Yıllarca hasarsız gidince poliçende indirim birikir. Poliçeyi kesintiye uğratmanın en pahalı yanı bu birikimi yakmak olabilir. Aracı bir süre kullanmayıp poliçeyi yenilemeyen kişi yalnız o dönemin teminatını kaybetmez; yıllarca biriktirdiği kademeyi de riske atar. Kuralları şirkete ve döneme göre değişir, bu yüzden “kullanmıyorum, yenilemeyeyim” demeden önce kendi poliçende bu kalemin ne olduğunu sor. Az kullanılan araçta doğru yaklaşımı az kullanılan araçta bakım takvimi yazısında ayrıca yazdım.

Araç kimin adına, hatırlatma kimde?

Şirket aracında, eş adına kayıtlı araçta ya da ortak kullanılan araçta belge takvimi sessizce sahipsiz kalır: herkes “diğeri takip ediyordur” varsayar. Kayıtta her aracın altında tek bir sorumlu isim olsun — ruhsat sahibi değil, takibi fiilen yapan kişi. İkisi farklı olabilir ve önemli olan ikincisidir.

Şirket aracıysa gider tarafı da ayrı bir düzen ister; onu şirket aracında gider takibi yazısında ele aldım.

Takvimin mevsimlik satırları

Belge takvimi yıl boyunca sabit değil; iki dönemde kalabalıklaşır.

Kasım lastik satırıdır — kış lastiği hem yasal bir tarih hem de sıcaklık meselesidir; ikisini birden kış lastiği ne zaman takılır yazısında yazdım.

Tatil öncesi ve sonrası ise belge değil kontrol dönemi: uzun yola çıkmadan önce ve döndükten sonra bakılacaklar ayrı listedir — uzun yol öncesi araç kontrol listesi ve tatil dönüşü araç kontrolü.

Ticari araç kullanıyorsan takvim dört kalemle bitmiyor: K belgesi, SRC, egzoz emisyon ve taşıt kartı ayrı vadelerde işliyor ve bazıları şoföre bağlı, araca değil. O tarafı ticari araçta belge ve vade yönetimi yazısında ayrıca ele aldım.

Araç el değiştirirken

Satarken ve alırken belge takvimi iki kez işe yarar.

Satarken: düzenli sigorta ve muayene geçmişi, servis kayıtlarının yanında alıcıya “bu araca sahip çıkılmış” der. Servis geçmişinin ikinci el fiyatına etkisini ayrıca yazdım.

Alırken: aracın muayene son tarihini ve trafik sigortasının durumunu devir öncesi kontrol et. Muayenesi iki ay sonra dolacak bir aracı alan kişi, o masrafı devraldığını çoğu zaman pazarlık masasında fark etmez. İkinci el araç alırken kayıt kontrolü yazısında bakılacakların tamamı var.

Sıkça Sorulan Sorular

Trafik sigortası ile kaskonun tarihi aynı olmalı mı? Zorunlu değil, ama aynı döneme denk getirmek takibi kolaylaştırır. Hizalamak için bir poliçeyi kısa süreli yaptırmak gerekir ve bu ek maliyet doğurur; çoğu sürücü için pratik çözüm ikisini aynı kayıt altında tutup ayrı hatırlatma kurmaktır.

Muayene tarihimi nereden öğrenirim? Ruhsatta ve son muayene belgesinde yazar; e-Devlet üzerinden de sorgulanabilir. Kayda geçirirken son geçerlilik tarihini yaz: “geçen yıl yaptırmıştım” bilgisi bir sonraki tarihi hesaplamaya yetmez.

Kaç gün önceden hatırlatma kurmalıyım? Tek hatırlatma yerine üç tane: 30 gün önce teklif toplamak için, 15 gün önce randevu ve ödeme için, 3 gün önce son uyarı olarak. Tek hatırlatma kuranlar genellikle bitiş gününü seçiyor ve o gün yapılabilecek bir şey kalmıyor.

Aracı sattığımda bu kayıtlar işe yarar mı? Fazlasıyla. Düzenli sigorta ve muayene geçmişi, servis kayıtlarıyla birlikte aracın bakımlı olduğunun belgesidir ve ikinci el pazarlığında somut karşılığı vardır.

Fuat Çakır — endüstri mühendisi, yönetim danışmanı ve Odovo’nun geliştiricisi. Sofft çatısı altında “bir tarihi asla kaçırma” ilkesiyle uygulamalar geliştiriyor.